Madde bağımlılığı, bir kişinin belirli bir maddeyi (alkol, uyuşturucu, reçeteli ilaçlar)  öngördüğü miktardan daha fazla alması, sürekli madde isteğinin olması, kesme ya da azaltma çabalarının sonuçsuz kalması, gittikçe artan miktarda madde kullanmak, madde kullanım nedeni ile sosyal ilişkilerin bozulması, aynı etkiyi elde edebilmek için daha fazla miktarda kullanmak, kesildiğinde bir takım yoksunluk belirtilerinin (huzursuzluk, çarpıntı, titreme, sıkıntılı hal, uyuşma vb), bedensel veya ruhsal şikayetlerin olmasına rağmen madde kullanmaya devam edilmesi gibi belirti ve bulguların bir veya birkaçı olduğunda bağımlılıktan söz edilebilir.

Madde bağımlılığı, birçok farklı faktörün etkileşimi sonucu gelişebilir. Genetik yatkınlık, çevresel etkiler, kişisel deneyimler, psikiyatrik hastalıklar gibi etkenler bağımlılığın gelişiminde rol oynar. Örneğin, ailede madde kullanımı öyküsü olan bir kişi, madde bağımlılığı riski altında olabilir. Ayrıca, çocukluk travmaları, stresli yaşam olayları, duygusal zorluklar gibi faktörler de madde kullanımını tetikleyebilir veya artırabilir.

En sık karşılaşılan madde bağımlılıkları: Alkol, opioidler (morfin, kodein vb), kannabinoid (esrar), sentetik kannabinoidler (Bonzai, Jamaika), amfetaminler, kokain sayılabilir.

Madde bağımlılığı, ciddi sağlık sorunlarına, işlevsellik kaybına, yasal sorunlara, ilişki sorunlarına ve maddi zorluklara neden olabilir. Bu nedenle, madde bağımlılığı olan bireyler için erken tanı, tedavi ve destek önemlidir. Tedavi genellikle ilaçlar, psikoterapi, destek grupları ve rehabilitasyon programlarını içermelidir. Madde bağımlılığıyla mücadele etmek için profesyonel yardım ve bu süreçte destekleyici bir çevre oluşturmak çok önemlidir.